شیوهنامه نحوه اجرای مواد ۲۷۳ الی ۲۷۷ قانون مالیاتهای مستقیم
در راستای اجرای مؤثر مفاد مواد ۲۷۴ تا ۲۷۷ قانون مالیات مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۰۳ و آخرین اصلاحات آن، این شیوهنامه با هدف تسهیل شناسایی مودیان، تکریم آنان و بهبود تعامل بین مودیان و سازمان امور مالیاتی تدوین شده است. با اتخاذ رویکردی مبتنی بر شفافیت، کارگروههای ستادی و استانی میتوانند بهسرعت و با دقت بیشتری به بررسی پروندههای مهم بپردازند.
مفهوم و اهداف کلی شیوهنامه
- تشخیص و شناسایی مودیان با بدهیهای قطعی مالیاتی.
- تسریع در رسیدگی به جرائم مالیاتی بدون اتکا صرف به شکایت کیفری.
- ایجاد ساختار دقیق برای گزارشدهی و مستندسازی جرائم مالیاتی.
- تقویت همکاری بین مراجع نظارتی، قضایی و واحدهای مالیاتی.
ماده ۱ – تعیین نصاب پروندههای حائز اهمیت
نصاب پروندههایی که در این شیوهنامه بهعنوان مهم شناسایی میشوند، هر سال تا پایان فروردینماه توسط دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی تعیین و ابلاغ میشود. این نصاب شامل بدهی قطعی مالیاتی (اصل بههمراه جرایم مربوط) برای یک یا چند عملکرد/دوره است. پروندههای منتخب، اولویت طرح در کارگروههای ستادی و استانی را خواهند داشت.
ماده ۲ – روش شناسایی و گزارشدهی جرائم مالیاتی
الف) تکمیل کاربرگهای حسابرسی
ماموران مالیاتی موظفند در صورت ظن وقوع جرم، کاربرگهای حسابرسی یا کاربرگهای طراحیشده توسط معاونت فناوریهای مالیاتی را تکمیل کنند. این کاربرگها باید مستند، مستدل و فقط برای پروندههای مطرح شده در ماده ۱ استفاده شوند. پس از تکمیل، بهصورت سیستمی به حسابرس کل مالیاتی و دادیار مسئول یا انتظامی ارسال میشود.
ب) بررسی کاربرگ توسط حسابرس کل مالیاتی
حسابرس کل مالیاتی ظرف ۱۰ روز کاری پس از صدور برگ قطعی مالیات، کاربرگ را بررسی کرده و نظر خود را درباره تأیید یا رد آن اعلام مینماید. در صورت تأیید، پرونده همراه با فرمهای تکمیلی برای طرح در کارگروه استانی ارسال میشود.
ج) اطلاعرسانی به مافوق
همه مأموران مالیاتی که در هر مرحله از وقوع جرم مطلع شوند، موظفند موضوع را به مافوق یا حسابرس کل اطلاع دهند؛ این الزام صرفنظر از وجود نصاب برخی نیست.
د) بررسی توسط دادیار مسئول یا انتظامی
دادیار مسئول یا انتظامی ظرف ۱۰ روز کاری اسناد را بررسی میکند. اگر ظن وقوع جرم وجود داشته باشد، مستندات به دبیر کارگروه استانی ارائه میشود.
ماده ۳ – نقش کارگروه استانی
کارگروه استانی باید ظرف ۱۵ روز کاری جلسهای برگزار کرده، نظرات کارشناسی را ارائه دهد و صورتجلسه تنظیم نماید. در صورت احراز جرم، گزارش همراه با مستندات و میزان بدهی قطعی برای اقدام قضایی به اداره یا واحد حقوقی ارسال میشود. امکان تمدید ۱۰ روزه با درخواست دبیر کارگروه وجود دارد.
تبصرههای مهم
- در پروندههای مشمول نصاب، مدیرکل امور مالیاتی باید گزارش کارگروه استانی را به کارگروه ستادی ارسال کند و کارگروه ستادی ظرف ۱۵ روز جلسه برگزار میکند.
- در موارد فوریت، میتوان پرونده را مستقیم به اداره کل امور مالیاتی ارجاع داد.
- اگر مدیرکل یا دفتر حقوقی ظن وقوع جرم داشته باشند ولی تشکیل کارگروه ممکن نباشد، پرونده بدون طی تشریفات شیوهنامه برای دعوی قضایی ارسال میشود.
ماده ۴ – جرائم مرتبط با ممانعت از دسترسی مأموران مالیاتی
در این نوع جرم (بند ۳ ماده ۲۷۳) بدهی قطعی مالیاتی معیار اصلی نیست؛ اولویت بر اساس نظر مرکز بازرسی، مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی یا هیأت بازرسی ماده ۱۸۱ تعیین میشود.
ماده ۵ – تکریم مودیان و اطلاعرسانی
واحد حقوقی پس از ارجاع پرونده، مودی را دعوت کرده و مبانی قانونی اتهام را توضیح میدهد. مودی از لزوم پرداخت بدهی برای بهرهمندی از تخفیفها مطلع میشود و مهلت پرداخت سه ماهه تعیین میگردد. اگر بدهی نشانگر عنصر معنوی جرم نباشد، شکایت کیفری از دستور کار خارج میشود.
ماده ۶ – ارسال صورتجلسه کارگروه
پس از دریافت صورتجلسه کارگروه اداره کل، واحد حقوقی ظرف ۲ روز کاری نسخهای از آن را به دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی ارسال میکند. هر نقصی باید ظرف ۱۰ روز به رئیس کارگروه اعلام شود و نسبت به رفع آن اقدام گردد.
ماده ۷ – تعیین و پیگیری خسارتهای مالی
اگر خسارت ناشی از جرم به دلیل مرور زمان قابل مطالبه نباشد، ادارات مالیاتی باید با استفاده از کارشناسان رسمی یا روشهای قانونی، مبلغ خسارت شامل اصل مالیات و جرایم را تعیین کنند. این مبلغ در شکوائیه درج شده و پس از صدور حکم قضائی، پیگیری اجرای آن الزامی است.
ماده ۸ – جلوگیری از اطاله دادرسی
تمامی واحدهای مالیاتی موظف به همکاری در مستندسازی پروندههای قضایی، ارائه پاسخ به استعلامات مراجع قضایی و ضابطین دادگستری هستند تا از طولانی شدن فرایندهای قضایی جلوگیری شود.
ماده ۹ – صرفنظر از شکایت
در مواردی که قوانین اجازه میدهند، دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی میتواند به مراجع قضایی اعلام کند که شکایت کیفری صرفنظر شده است.