حقوق پورسانتی یکی از رایجترین و در عین حال حساسترین شیوههای پرداخت دستمزد در بسیاری از مشاغل فروشمحور، بازاریابی و خدماتی است. در این مدل پرداخت، بخش یا تمام حقوق کارگر یا کارمند بر اساس میزان فروش، جذب مشتری یا تحقق اهداف مشخصشده تعیین میشود. آشنایی دقیق با مفهوم حقوق پورسانتی، مبانی قانونی آن، روشهای محاسبه و تفاوت آن با سایر مدلهای پرداخت، هم برای کارفرمایان و هم برای نیروی کار اهمیت حیاتی دارد.
حقوق پورسانتی چیست؟
حقوق پورسانتی نوعی روش پرداخت دستمزد است که در آن دریافتی فرد به عملکرد او وابسته است. این عملکرد معمولاً بر اساس فروش کالا یا خدمات، تعداد قراردادهای منعقدشده، جذب مشتری یا تحقق شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI) سنجیده میشود. پورسانت میتواند بهصورت درصدی از فروش، مبلغ ثابت به ازای هر معامله یا ترکیبی از این دو باشد.
آیا حقوق پورسانتی در قانون کار ایران به رسمیت شناخته شده است؟
قانون کار ایران بهطور مستقیم اصطلاح «حقوق پورسانتی» را تعریف نکرده است، اما هر نوع رابطه کاری که در آن نیروی کار در ازای انجام کار، مزد دریافت میکند، مشمول قانون کار است. بنابراین حتی در قراردادهای پورسانتی نیز رعایت حداقل حقوق مصوب، بیمه تأمین اجتماعی و سایر مزایای قانونی الزامی است.
پرداخت پورسانت نمیتواند جایگزین حداقل حقوق قانونی شود و کارفرما موظف است حداقل مزد مصوب شورای عالی کار را تضمین کند.
انواع حقوق پورسانتی
۱. حقوق کاملاً پورسانتی
در این مدل، فرد حقوق ثابت ندارد و کل درآمد او از محل پورسانت تأمین میشود. این شیوه بیشترین ریسک را برای نیروی کار دارد و از نظر قانونی تنها در صورتی مجاز است که حداقل حقوق ماهانه رعایت شود.
۲. حقوق ثابت + پورسانت
رایجترین و ایمنترین مدل پرداخت پورسانتی است. در این روش، کارمند یک حقوق پایه دریافت میکند و علاوه بر آن، بر اساس عملکرد خود پورسانت میگیرد.
۳. پورسانت پلکانی
در این روش، درصد پورسانت با افزایش حجم فروش بیشتر میشود و انگیزه بالاتری برای عملکرد بهتر ایجاد میکند.
۴. پورسانت مبلغ ثابت
در این مدل، به ازای هر فروش یا قرارداد موفق، مبلغ مشخصی به فرد پرداخت میشود.
مزایا و معایب حقوق پورسانتی
مزایای حقوق پورسانتی
- افزایش انگیزه و بهرهوری کارکنان
- ارتباط مستقیم درآمد با عملکرد
- کاهش ریسک هزینه ثابت برای کارفرما
- امکان درآمدزایی بالا برای نیروهای توانمند
معایب حقوق پورسانتی
- عدم ثبات درآمد برای نیروی کار
- افزایش فشار روانی و رقابت ناسالم
- احتمال تضییع حقوق قانونی در صورت قرارداد نامناسب
- ریسک اختلاف حساب بین کارگر و کارفرما
فرمول محاسبه حقوق پورسانتی
فرمول محاسبه حقوق پورسانتی بسته به نوع قرارداد متفاوت است، اما رایجترین حالت به شکل زیر است:
حقوق پورسانتی = حقوق پایه + (درصد پورسانت × مبلغ فروش)
مثال محاسبه حقوق پورسانت
فرض کنید حقوق پایه ماهانه ۸۰ میلیون ریال و درصد پورسانت ۵٪ باشد. اگر فروش ماهانه فرد ۱ میلیارد ریال باشد:
پورسانت = ۵٪ × ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ = ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
حقوق کل = ۸۰,۰۰۰,۰۰۰ + ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ = ۱۳۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال
جدول نمونه محاسبه حقوق پورسانتی
بیمه و مالیات حقوق پورسانتی
حقوق و پورسانت هر دو مشمول بیمه تأمین اجتماعی هستند و کارفرما موظف است مجموع دریافتی مشمول را در لیست بیمه لحاظ کند. همچنین پورسانت نیز بخشی از درآمد حقوق محسوب شده و مشمول مالیات بر درآمد حقوق میشود.
نکات مهم تنظیم قرارداد حقوق پورسانتی
- تعیین دقیق درصد یا مبلغ پورسانت
- شفافسازی زمان پرداخت پورسانت
- مشخصکردن مبنای محاسبه فروش
- رعایت حداقل حقوق و مزایای قانونی
- ذکر وضعیت پورسانت در زمان قطع همکاری
سؤالات متداول درباره حقوق پورسانتی
آیا حقوق پورسانتی بدون حقوق پایه قانونی است؟
تنها در صورتی قانونی است که مجموع دریافتی فرد کمتر از حداقل حقوق مصوب نشود.
آیا پورسانت مشمول بیمه است؟
بله، پورسانت جزو مزایای مشمول بیمه محسوب میشود.
آیا پورسانت مشمول مالیات میشود؟
بله، پورسانت بخشی از درآمد حقوق است و مشمول مالیات بر درآمد میباشد.
در صورت فسخ قرارداد، تکلیف پورسانت چه میشود؟
پورسانت فروشهای قطعیشده تا زمان قطع همکاری باید به کارگر پرداخت شود.
کدام مشاغل بیشتر حقوق پورسانتی دارند؟
مشاغل فروش، بازاریابی، املاک، بیمه، تبلیغات و جذب مشتری بیشترین استفاده را از حقوق پورسانتی دارند.