لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ با ایجاد تغییرات بنیادین در ساختار مالیاتی کشور، رویکردی حمایتی نسبت به اقشار حقوقبگیر و کسبوکارهای خرد اتخاذ میکند. دولت با دو برابر کردن سقف معافیتهای مالیاتی مشاغل و افزایش دو برابری معافیت حقوق، پیام روشنی به فعالان اقتصادی میدهد. در این تحلیل، تمام ابعاد معافیت مالیاتی ۱۴۰۴ را از بخش حقوق و دستمزد تا مالیات بر ارزش افزوده و خودروهای لوکس بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم، جدیدترین مصوبات کمیسیون تلفیق و اعلامهای سازمان امور مالیاتی بررسی میکنیم.
انقلاب در معافیت مالیات حقوق سال ۱۴۰۴
کارمندان و کارگران همیشه نگران نحوه محاسبه مالیات حقوق در سال جدید هستند. دولت در بودجه ۱۴۰۴ سقف معافیت ماهانه را از ۱۲ میلیون تومان (در سال ۱۴۰۳) به ۲۴ میلیون تومان افزایش داد. دولت با این تصمیم تلاش میکند قدرت خرید مردم را در برابر تورم حفظ کند. بنابراین افرادی که درآمد سالانه آنها کمتر از ۲۸۸ میلیون تومان است، هیچ مبلغی بابت مالیات پرداخت نمیکنند.
جدول پلکانی مالیات بر درآمد حقوق ۱۴۰۴
نحوه محاسبه مالیات حقوق در سال ۱۴۰۴ به صورت پلکانی انجام میشود و دولت نرخهای جدید را به شکل زیر اعمال میکند:
| ردیف | درآمد سالانه (میلیون تومان) | درآمد ماهانه | نرخ مالیات |
|---|---|---|---|
| ۱ | تا ۲۸۸ | تا ۲۴ | معاف (۰٪) |
| ۲ | ۲۸۸ تا ۳۶۰ | ۲۴ تا ۳۰ | ۱۰٪ |
| ۳ | ۳۶۰ تا ۴۵۶ | ۳۰ تا ۳۸ | ۱۵٪ |
| ۴ | ۴۵۶ تا ۶۰۰ | ۳۸ تا ۵۰ | ۲۰٪ |
| ۵ | ۶۰۰ تا ۸۰۰ | ۵۰ تا ۶۶.۶ | ۲۵٪ |
| ۶ | بیش از ۸۰۰ | بیش از ۶۶.۶ | ۳۰٪ |
نکته مهم: دولت این نرخها را برای مجموع درآمد حقوق (مستمر و غیرمستمر) اعمال میکند و تنها موارد خاصی مانند عیدی، پاداش پایان سال (تا سقف یکدوازدهم معافیت سالانه) و هزینههای درمانی با اسناد معتبر از این جدول مستثنی میشوند.
افزایش چشمگیر معافیت مالیاتی مشاغل (ماده ۱۰۱)
صاحبان اصناف و مشاغل آزاد در سال ۱۴۰۴ با تغییر مهمی روبهرو میشوند. دولت سقف معافیت موضوع ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم را ۱۰۰ درصد افزایش داده و آن را به ۲۰۰ میلیون تومان رسانده است.
بر اساس این تغییر، کاسبان و صاحبان مشاغل انفرادی، تا سقف سود خالص ۲۰۰ میلیون تومان، مالیات عملکرد پرداخت نمیکنند. دولت سود مازاد را به شکل زیر محاسبه میکند:
تا ۲۰۰ میلیون تومان مازاد: ۱۵٪
از ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان مازاد: ۲۰٪
بیش از این مقدار: ۲۵٪
تحول در تبصره ماده ۱۰۰ برای سال ۱۴۰۴
سازمان امور مالیاتی برای تسهیل فرآیند رسیدگی و کاهش مراجعات، سقف فروش مشمول تبصره ماده ۱۰۰ را افزایش میدهد. مودیانی که فروش کالا و خدمات آنها در سال ۱۴۰۳ کمتر از حد نصاب تعیینشده (معمولاً ۱۵۰ برابر معافیت ماده ۸۴) باشد، میتوانند بدون ارائه اظهارنامه و بدون نگهداری اسناد، مالیات مقطوع را پرداخت کنند. سازمان امور مالیاتی حد نصاب سال ۱۴۰۴ را برای پوشش تعداد بیشتری از مودیان خرد تعدیل میکند.
تغییر نرخ مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۴
در بخش مالیات بر مصرف، دولت نرخ مالیات بر ارزش افزوده (VAT) در سال ۱۴۰۴ را برابر ۱۰ درصد تعیین میکند. این نرخ شامل ۹ درصد پایه قبلی و ۱ درصد افزایش جهت همسانسازی حقوق بازنشستگان و تأمین منابع پایدار است. این اصلاح از سال گذشته آغاز شد و دولت آن را در ۱۴۰۴ تثبیت کرد.
کالاهای اساسی و خدمات ضروری همچنان در فهرست معافیت قرار دارند. لیست اقلام معاف شامل موارد زیر است:
محصولات کشاورزی فرآوری نشده
دام، طیور زنده، آبزیان و خوراک آنها
انواع دارو، واکسن و تجهیزات درمانی
خدمات درمانی، تشخیصی و توانبخشی
فرش دستباف و مواد اولیه آن
مالیات بر خودروهای لوکس و خانههای خالی
دولت در بودجه ۱۴۰۴ روند اخذ مالیات از ثروت را با جدیت دنبال میکند. مالکان خودروهای سواری و وانت دوکابین با ارزش بیش از ۳.۵ میلیارد تومان، باید مالیات سالانه خودروهای لوکس پرداخت کنند. دولت نرخ این مالیات را ۱ درصد نسبت به مازاد مبلغ ۳.۵ میلیارد تومان تعیین کرده است.
در بخش املاک نیز دولت تمرکز خود را بر خانههای خالی و ویلاهای گرانقیمت گذاشته است. خانههایی که بیش از مدت تعیینشده خالی بمانند، جریمهای معادل ۶ برابر ارزش اجاری ماهانه پرداخت میکنند تا مانع احتکار مسکن شوند.
معافیتهای حمایتی از تولید و شرکتهای دانشبنیان
دولت برای حمایت از تولید و تحقق شعار جهش تولید، مشوقهای زیر را اجرا میکند:
کاهش نرخ مالیات اشخاص حقوقی: واحدهای تولیدی دارای پروانه بهرهبرداری، مالیات عملکرد را با ۵ درصد کاهش نسبت به نرخ ۲۵ درصدی پرداخت میکنند.
معافیت صادرات: دولت درآمد حاصل از صادرات مواد غیرخام و محصولات کشاورزی را با نرخ صفر محاسبه میکند، به شرط اینکه صادرکننده ارز حاصل را به چرخه اقتصادی کشور بازگرداند.
حمایت از شرکتهای دانشبنیان: شرکتهای دانشبنیان سطح ۱ درآمدهای ناشی از قراردادهای تحقیق و توسعه و فروش محصولات دانشبنیان را تا ۱۵ سال از مالیات معاف میکنند.