داراییهای غیرجاری چیست؟ بررسی کامل در حسابداری
داراییهای غیرجاری یکی از ارکان اصلی ساختار مالی واحدهای تجاری هستند و نقش تعیینکنندهای در ارزیابی وضعیت مالی، توان عملیاتی و ارزش اقتصادی یک کسبوکار ایفا میکنند. بنابراین، شناخت دقیق ماهیت، انواع، نحوه شناسایی و گزارشگری این داراییها برای حسابداران، مدیران مالی، سرمایهگذاران و تحلیلگران مالی ضروری است. علاوه بر این، بهرهمندی از مشاوره یک مشاور مالیاتی در کاوه میتواند دقت و صحت فرآیندهای مالی و گزارشگری را تضمین کند.
تعریف داراییهای غیرجاری
داراییهای غیرجاری (Non-Current Assets) به داراییهایی اطلاق میشود که انتظار نمیرود در چرخه عملیات عادی واحد تجاری یا حداکثر تا یک سال مالی به وجه نقد تبدیل، مصرف یا تسویه شوند. این داراییها معمولاً برای استفاده بلندمدت در عملیات واحد تجاری نگهداری میشوند، نه برای فروش فوری.
ویژگی اصلی داراییهای غیرجاری، ماندگاری و استفاده مستمر در فرآیند ایجاد درآمد طی چندین دوره مالی است.
جایگاه داراییهای غیرجاری در ترازنامه
داراییهای غیرجاری در بخش بالایی ترازنامه و پس از داراییهای جاری ارائه میشوند. این طبقهبندی به استفادهکنندگان صورتهای مالی کمک میکند تا:
ساختار سرمایهگذاری بلندمدت شرکت را ارزیابی کنند.
توان تولید و استمرار فعالیت را بسنجند.
ریسک نقدشوندگی را تحلیل کنند.
تفاوت داراییهای جاری و غیرجاری
انواع داراییهای غیرجاری
۱. داراییهای ثابت مشهود
داراییهایی با ماهیت فیزیکی که برای استفاده در عملیات واحد تجاری نگهداری میشوند:
زمین
ساختمان
ماشینآلات
تجهیزات
وسایل نقلیه
این داراییها بهجز زمین، مشمول استهلاک هستند.
۲. داراییهای نامشهود
داراییهایی بدون ماهیت فیزیکی که منافع اقتصادی آتی ایجاد میکنند:
حق اختراع
علائم تجاری
سرقفلی
نرمافزار
امتیازات و مجوزها
اکثر داراییهای نامشهود دارای عمر مفید محدود بوده و مستهلک میشوند.
۳. سرمایهگذاریهای بلندمدت
سرمایهگذاریهایی که با هدف نگهداری بلندمدت انجام میشوند:
سرمایهگذاری در سهام شرکتهای وابسته
اوراق مشارکت بلندمدت
سپردههای بلندمدت
۴. داراییهای زیستی بلندمدت
در واحدهای کشاورزی، داراییهای زیستی با عمر بیش از یک سال مانند درختان بارور، جزو داراییهای غیرجاری محسوب میشوند.
شناسایی داراییهای غیرجاری
برای شناسایی یک دارایی بهعنوان دارایی غیرجاری، شرایط زیر باید احراز شود:
کنترل دارایی توسط واحد تجاری
وجود منافع اقتصادی آتی محتمل
قابلیت اندازهگیری بهای تمامشده بهطور اتکاپذیر
اندازهگیری اولیه دارایی های غیرجاری
داراییهای غیرجاری در زمان تحصیل، معمولاً به بهای تمامشده اندازهگیری میشوند که شامل:
قیمت خرید
هزینههای حمل، نصب و آمادهسازی
حقوق و عوارض گمرکی (در صورت وجود)
استهلاک دارایی های غیرجاری
استهلاک فرآیند تخصیص سیستماتیک بهای دارایی به دورههای استفاده از آن است. روشهای متداول استهلاک عبارتاند از:
روش خط مستقیم
روش نزولی
روش واحدهای تولید
انتخاب روش استهلاک باید منعکسکننده الگوی مصرف منافع اقتصادی دارایی باشد.
کاهش ارزش دارایی های غیرجاری
چنانچه شواهدی دال بر کاهش ارزش دارایی وجود داشته باشد، واحد تجاری موظف به انجام آزمون کاهش ارزش است. در صورت تحقق، زیان کاهش ارزش شناسایی میشود.
نقش دارایی های غیرجاری در تحلیل مالی
داراییهای غیرجاری شاخصی مهم برای ارزیابی موارد زیر هستند:
توان تولید و ظرفیت عملیاتی
پایداری فعالیت شرکت
ساختار سرمایهگذاری
بازده داراییها (ROA)
اشتباهات رایج در حسابداری دارایی های غیرجاری
سرمایهای کردن هزینههای جاری
عدم ثبت استهلاک صحیح
نادیده گرفتن کاهش ارزش
طبقهبندی نادرست داراییها
اهمیت دارایی های غیرجاری در تصمیمگیری مدیریتی
دارایی های غیرجاری زیربنای عملیات بلندمدت و مزیت رقابتی هر واحد اقتصادی هستند. بنابراین، تصمیماتی مانند توسعه ظرفیت، جایگزینی تجهیزات یا فروش داراییها بدون تحلیل دقیق این داراییها امکانپذیر نیست. بهرهمندی از مشاوره یک مشاور مالیاتی در کاوه در این مسیر میتواند به اتخاذ تصمیمات بهینه کمک کند.